📝 6. Sınıf Matematik 2. Tema: İşlemlerle Cebirsel Düşünme ve Değişimler

Cebirsel İfadeler, Değişkenler, Örüntüler, Genel Kural (3n+1), Tablo-Grafik Temsilleri ve Algoritmalar

🚀 Uygulamada İnteraktif Çöz
6. Sınıf Matematik 3 Seviye (Temel, Orta, İleri) MEB Maarif Modeli

Bu sınav dokümanı, akıllı tahtada ders işlerken ve evde konu pekiştirirken kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Aşağıda 3 farklı zorluk seviyesindeki tüm soruları, seçenekleri, ayrıntılı çözümleri ve en altta yer alan cevap anahtarı özetini bulabilirsiniz.

🟢 1. Seviye: Temel Düzey

🏆 🌱 Cebir Çırağı

Soru 1: 10 + 3x cebirsel ifadesinde bilinmeyen değeri temsil eden değişken hangisidir?

  • A) x
  • B) 10
  • C) 3
  • D) +
💡 Çözüm & Açıklama: Cebirsel ifadelerde harfle gösterilen bilinmeyen niceliğe değişken denir (x).

Soru 2: 10 + 3x cebirsel ifadesinde yanında değişken bulunmayan 'sabit terim' hangisidir?

  • A) 10
  • B) 3
  • C) x
  • D) 3x
💡 Çözüm & Açıklama: Yanında harfli değişken bulunmayan sabit sayısal terim 10'dur.

Soru 3: x = 4 için 10 + 3x cebirsel ifadesinin sayısal değeri kaçtır?

  • A) 22
  • B) 17
  • C) 34
  • D) 40
💡 Çözüm & Açıklama: x = 4 için: 10 + 3 x 4 = 10 + 12 = 22 bulunur.

Soru 4: 4, 7, 10, 13... sayı örüntüsünün bir sonraki (5.) terimi kaçtır?

  • A) 16
  • B) 15
  • C) 17
  • D) 14
💡 Çözüm & Açıklama: Örüntü 3'er 3'er artmaktadır. 13 + 3 = 16 olur.

Soru 5: 4, 7, 10, 13... sayı örüntüsünün adımlar arasındaki sabit artış miktarı kaçtır?

  • A) 3
  • B) 4
  • C) 1
  • D) 7
💡 Çözüm & Açıklama: 7 - 4 = 3, 10 - 7 = 3 olduğundan sabit artış 3'tür.

Soru 6: Genel kuralı 3n + 1 olan bir örüntünün 5. adımındaki (n = 5) değeri kaçtır?

  • A) 16
  • B) 15
  • C) 18
  • D) 21
💡 Çözüm & Açıklama: n = 5 için: 3(5) + 1 = 15 + 1 = 16 bulunur.

Soru 7: t = 20 sıcaklık değeri için 5(t - 18) cebirsel algoritmasının sonucu kaç çıkar?

  • A) 10
  • B) 20
  • C) 5
  • D) 0
💡 Çözüm & Açıklama: t = 20 için: 5 x (20 - 18) = 5 x 2 = 10 elde edilir.

Soru 8: t = 18 için 5(t - 18) ifadesinin değeri kaçtır?

  • A) 0
  • B) 5
  • C) 18
  • D) 90
💡 Çözüm & Açıklama: t = 18 için: 5 x (18 - 18) = 5 x 0 = 0'dır.

Soru 9: 'Bir sayının 3 katının 5 fazlası' sözel ifadesinin cebirsel karşılığı hangisidir?

  • A) 3x + 5
  • B) 3(x + 5)
  • C) 5x + 3
  • D) x/3 + 5
💡 Çözüm & Açıklama: Sayı x ise 3 katı 3x, 5 fazlası 3x + 5 olur.

Soru 10: 'Bir sayının 4 eksiğinin 2 katı' sözel ifadesinin cebirsel yazılışı hangisidir?

  • A) 2(x - 4)
  • B) 2x - 4
  • C) 4x - 2
  • D) x - 8
💡 Çözüm & Açıklama: Önce 4 eksiği (x - 4), sonra 2 katı alınacağı için 2(x - 4) parantezli yazılır.

Soru 11: Genel kuralı 2n - 1 olan bir sayı örüntüsünün 1. adımı (n = 1) kaçtır?

  • A) 1
  • B) 2
  • C) 3
  • D) 0
💡 Çözüm & Açıklama: n = 1 için: 2(1) - 1 = 2 - 1 = 1'dir.

Soru 12: 5x cebirsel ifadesinde x = 6 için sonuç kaçtır?

  • A) 30
  • B) 56
  • C) 11
  • D) 25
💡 Çözüm & Açıklama: 5 x 6 = 30'dur.

🟡 2. Seviye: Orta Düzey

🏆 🌿 Cebir Ustası

Soru 1: 15 - 2x cebirsel ifadesinde x = 4 için kalan su miktarı kaç litre olur?

  • A) 7 litre
  • B) 8 litre
  • C) 9 litre
  • D) 5 litre
💡 Çözüm & Açıklama: x = 4 için: 15 - 2(4) = 15 - 8 = 7 litre bulunur.

Soru 2: İlk terimi 5 olan ve dörder dörder artan (5, 9, 13, 17...) bir örüntünün genel kuralı hangisidir?

  • A) 4n + 1
  • B) 4n + 5
  • C) 5n + 4
  • D) 4n - 1
💡 Çözüm & Açıklama: Artış 4 olduğu için 4n ile başlar. n = 1 için 4(1) + 1 = 5 sağlandığından kural 4n + 1'dir.

Soru 3: 3n + 1 genel kuralına göre sonucun 31 olduğu adım sayısı (n) kaçtır?

  • A) 10
  • B) 9
  • C) 11
  • D) 12
💡 Çözüm & Açıklama: 3n + 1 = 31 -> 3n = 30 -> n = 10 bulunur.

Soru 4: 5(t - 18) = 30 olduğuna göre sensörün okuduğu sıcaklık (t) kaç °C'dir?

  • A) 24°C
  • B) 22°C
  • C) 25°C
  • D) 20°C
💡 Çözüm & Açıklama: 5(t - 18) = 30 -> t - 18 = 6 -> t = 24°C'dir.

Soru 5: Bir takside açılış ücreti 25 TL olup gidilen her kilometre için 8 TL alınmaktadır. x kilometre giden bir yolcunun ödeyeceği tutarı veren cebirsel ifade hangisidir?

  • A) 25 + 8x
  • B) 25x + 8
  • C) 8(x + 25)
  • D) 33x
💡 Çözüm & Açıklama: Açılış sabit 25 TL ve km başına 8x eklenir: 25 + 8x.

Soru 6: 'Ali'nin bilyelerinin 6 eksiğinin 3 katı' ifadesinin cebirsel karşılığı hangisidir?

  • A) 3(x - 6)
  • B) 3x - 6
  • C) 6x - 3
  • D) (x + 6) / 3
💡 Çözüm & Açıklama: Önce 6 eksiği (x - 6), ardından 3 katı alınacağı için 3(x - 6) yazılır.

Soru 7: 4(a + 3) cebirsel ifadesinin a = 7 için değeri kaçtır?

  • A) 40
  • B) 31
  • C) 28
  • D) 38
💡 Çözüm & Açıklama: a = 7 için: 4 x (7 + 3) = 4 x 10 = 40'tır.

Soru 8: Doğrusal bir grafikte adımlar (1, 5), (2, 8), (3, 11) olarak verilmiştir. Bu örüntünün genel kuralı hangisidir?

  • A) 3n + 2
  • B) 3n + 5
  • C) 5n + 3
  • D) 2n + 3
💡 Çözüm & Açıklama: Artış 3'tür (3n). n = 1 için 3(1) + 2 = 5 olduğundan kural 3n + 2'dir.

Soru 9: Genel kuralı 6n - 2 olan bir örüntünün 10. terimi kaçtır?

  • A) 58
  • B) 60
  • C) 62
  • D) 54
💡 Çözüm & Açıklama: n = 10 için: 6(10) - 2 = 60 - 2 = 58'dir.

Soru 10: Kumbarasında 50 TL olan Melis, her hafta kumbarasına 15 TL atmaktadır. h hafta sonraki toplam parayı veren cebirsel ifade hangisidir?

  • A) 50 + 15h
  • B) 50h + 15
  • C) 15(h + 50)
  • D) 65h
💡 Çözüm & Açıklama: Başlangıç 50 TL sabit, haftalık artış 15h: 50 + 15h.

Soru 11: Sıcaklık 26°C olduğunda 5(t - 18) kuralına göre sera penceresi kaç derece açılır?

  • A) 40°
  • B) 35°
  • C) 45°
  • D) 30°
💡 Çözüm & Açıklama: t = 26 için: 5 x (26 - 18) = 5 x 8 = 40° açılır.

Soru 12: 2(x + 5) cebirsel ifadesinin algoritmik adımlarının sözel açıklaması hangisidir?

  • A) Sayıya önce 5 ekle, elde edilen toplamı 2 ile çarp
  • B) Sayının önce 2 katını al, sonra 5 ekle
  • C) Sayıdan 5 çıkar, sonra 2'ye böl
  • D) Sayıyı 10 ile çarp
💡 Çözüm & Açıklama: Parantez içi önceliklidir: Önce 5 eklenir (x + 5), sonra 2 ile çarpılır.

🔴 3. Seviye: İleri Düzey

🏆 🏆 Cebir Kâşifi

Soru 1: Genel kuralı 3n + 1 olan bir örüntü ile genel kuralı 2n + 9 olan bir örüntünün kaçıncı (n) adımlarındaki değerleri birbirine eşittir?

  • A) 8. adımda
  • B) 10. adımda
  • C) 6. adımda
  • D) 7. adımda
💡 Çözüm & Açıklama: 3n + 1 = 2n + 9 denkleminden 3n - 2n = 9 - 1 -> n = 8 bulunur.

Soru 2: Dikildiğinde boyu 20 cm olan bir fidan her ay 4 cm uzamaktadır. Fidanın boyunun 100 cm olması için kaç ay (a) geçmelidir?

  • A) 20 ay
  • B) 25 ay
  • C) 18 ay
  • D) 15 ay
💡 Çözüm & Açıklama: 20 + 4a = 100 denkleminden 4a = 80 ve a = 20 ay bulunur.

Soru 3: Bir otoparkta ilk 1 saat ücretsizdir. 1 saatin üzerindeki her saat için 15 TL alınmaktadır. x saat (x > 1) kalan bir aracın ödeyeceği ücreti veren cebirsel ifade hangisidir?

  • A) 15(x - 1)
  • B) 15x - 1
  • C) 15x + 1
  • D) x - 15
💡 Çözüm & Açıklama: İlk 1 saat ücretsiz olduğundan ücretlendirilen süre (x - 1) saattir; toplam ücret 15(x - 1)'dir.

Soru 4: 4(x - 3) + 2 cebirsel ifadesinin en sade hali aşağıdakilerden hangisidir?

  • A) 4x - 10
  • B) 4x - 12
  • C) 4x + 10
  • D) 4x - 1
💡 Çözüm & Açıklama: 4(x - 3) = 4x - 12'dir. 4x - 12 + 2 = 4x - 10 elde edilir.

Soru 5: Sabit artışlı bir sayı örüntüsünün 3. terimi 14, 5. terimi 22'dir. Bu örüntünün genel kuralı hangisidir?

  • A) 4n + 2
  • B) 4n + 14
  • C) 3n + 5
  • D) 2n + 8
💡 Çözüm & Açıklama: 2 adımda artış: 22 - 14 = 8, 1 adımda artış: 4 (4n). n = 3 için 4(3) + 2 = 14 sağlandığından kural 4n + 2'dir.

Soru 6: Bir seradaki 1. motor 5(t - 18), 2. motor 3(t - 15) açısıyla pencere açmaktadır. Sıcaklık t = 25 olduğunda iki motorun açılma açıları farkı kaç derece olur?

  • A) 5°
  • B) 10°
  • C) 0°
  • D) 15°
💡 Çözüm & Açıklama: 1. motor: 5(25 - 18) = 35°. 2. motor: 3(25 - 15) = 30°. Fark: 35 - 30 = 5°'dir.

Soru 7: Bir kenarı a cm olan karenin çevresi 4a, eşkenar üçgenin çevresi 3a + 2 cm'dir. a = 6 için çevreleri arasındaki fark kaç cm'dir?

  • A) 4 cm
  • B) 2 cm
  • C) 6 cm
  • D) 8 cm
💡 Çözüm & Açıklama: Kare: 4 x 6 = 24 cm. Üçgen: 3 x 6 + 2 = 20 cm. Fark: 24 - 20 = 4 cm'dir.

Soru 8: Genel kuralı 2n + 5 olan bir sayı örüntüsünün ilk 4 teriminin toplamı kaçtır?

  • A) 40
  • B) 36
  • C) 42
  • D) 48
💡 Çözüm & Açıklama: Terimler: n=1 için 7, n=2 için 9, n=3 için 11, n=4 için 13. Toplam: 7 + 9 + 11 + 13 = 40'tır.

Soru 9: Bir telefon tarifesinde sabit 40 TL ve konuşulan her dakika için 0,5 TL alınmaktadır. Faturası 80 TL gelen bir kişi o ay kaç dakika (d) konuşmuştur?

  • A) 80 dakika
  • B) 60 dakika
  • C) 100 dakika
  • D) 40 dakika
💡 Çözüm & Açıklama: 40 + 0,5d = 80 -> 0,5d = 40 -> d = 40 ÷ 0,5 = 80 dakikadır.

Soru 10: x tane kutunun her birinde y adet çilek vardır. Bu kutulardan 5 tanesi hediye edilirse kalan toplam çilek sayısını veren cebirsel ifade hangisidir?

  • A) y(x - 5)
  • B) xy - 5
  • C) x(y - 5)
  • D) 5xy
💡 Çözüm & Açıklama: Kalan kutu sayısı (x - 5) olup her birinde y çilek olduğundan toplam y(x - 5)'tir.

Soru 11: Kibrit çöpleriyle yapılan bir örüntüde 1. adımda 6, 2. adımda 11, 3. adımda 16 çöp kullanılmıştır. 86 adet kibrit çöpü bu örüntünün kaçıncı adımında kullanılır?

  • A) 17. adımda
  • B) 16. adımda
  • C) 8. adımda
  • D) 15. adımda
💡 Çözüm & Açıklama: Genel kural 5n + 1'dir. 5n + 1 = 86 -> 5n = 85 -> n = 17 bulunur.

Soru 12: Gerçek yaşam durumlarında değişken ve parantezli cebirsel ifade kullanmanın algoritmik sistemlere sağladığı en büyük fonksiyonel üstünlük nedir?

  • A) Sonsuz sayıdaki farklı girdiyi tek bir evrensel formülle otomatik ve hatasız işleme gücü sağlaması
  • B) Sadece tek bir sayı için hesaplama yapabilmesi
  • C) Sayıları saklayıp göstermemesi
  • D) Tüm makinelerin enerjisini kesmesi
💡 Çözüm & Açıklama: Cebirsel modeller ve parantezli algoritmalar sonsuz farklı girdi için tek bir formülle doğru kararlar almayı sağlar.

📊 Sınav Cevap Anahtarı Özeti

Soru Numarası Doğru Seçenek & Yanıt
🟢 1. Seviye - Soru 1 A) x
🟢 1. Seviye - Soru 2 A) 10
🟢 1. Seviye - Soru 3 A) 22
🟢 1. Seviye - Soru 4 A) 16
🟢 1. Seviye - Soru 5 A) 3
🟢 1. Seviye - Soru 6 A) 16
🟢 1. Seviye - Soru 7 A) 10
🟢 1. Seviye - Soru 8 A) 0
🟢 1. Seviye - Soru 9 A) 3x + 5
🟢 1. Seviye - Soru 10 A) 2(x - 4)
🟢 1. Seviye - Soru 11 A) 1
🟢 1. Seviye - Soru 12 A) 30
🟡 2. Seviye - Soru 1 A) 7 litre
🟡 2. Seviye - Soru 2 A) 4n + 1
🟡 2. Seviye - Soru 3 A) 10
🟡 2. Seviye - Soru 4 A) 24°C
🟡 2. Seviye - Soru 5 A) 25 + 8x
🟡 2. Seviye - Soru 6 A) 3(x - 6)
🟡 2. Seviye - Soru 7 A) 40
🟡 2. Seviye - Soru 8 A) 3n + 2
🟡 2. Seviye - Soru 9 A) 58
🟡 2. Seviye - Soru 10 A) 50 + 15h
🟡 2. Seviye - Soru 11 A) 40°
🟡 2. Seviye - Soru 12 A) Sayıya önce 5 ekle, elde edilen toplamı 2 ile çarp
🔴 3. Seviye - Soru 1 A) 8. adımda
🔴 3. Seviye - Soru 2 A) 20 ay
🔴 3. Seviye - Soru 3 A) 15(x - 1)
🔴 3. Seviye - Soru 4 A) 4x - 10
🔴 3. Seviye - Soru 5 A) 4n + 2
🔴 3. Seviye - Soru 6 A) 5°
🔴 3. Seviye - Soru 7 A) 4 cm
🔴 3. Seviye - Soru 8 A) 40
🔴 3. Seviye - Soru 9 A) 80 dakika
🔴 3. Seviye - Soru 10 A) y(x - 5)
🔴 3. Seviye - Soru 11 A) 17. adımda
🔴 3. Seviye - Soru 12 A) Sonsuz sayıdaki farklı girdiyi tek bir evrensel formülle otomatik ve hatasız işleme gücü sağlaması